[Từ vựng tiếng Hàn khoa học] Lỗ Đen vũ trụ – 블랙홀 (Black hole)

0
394

Lỗ Đen là một vật thể dày đặc (밀도가 높은 물체) đến mức không gian và thời gian quanh nó không thể tránh khỏi việc bị biến dạng (주변의 시공간을 변형시키다), bị bẻ cong thành một vòng xoáy vô hạn (속으로 끝없이 빨아들이다). Không thứ gì, kể cả ánh sáng, có thể di chuyển đủ nhanh để thoát khỏi lực hút từ Lỗ Đen (빛조차 빨리 움직여 블랙홀의 중력을 벗어날 수 없다) một khi nó đi qua ranh giới nhất định có tên Chân Trời Sự Kiện (사건의 지평선이라고 하는 경계선을 지나가다). Vì vậy, một Lỗ Đen giống như máy hút bụi của vũ trụ với sức chứa vô hạn (무한한 힘의 우주 진공청소기 같다), ngấu nghiến mọi thứ trên đường đi và không để thứ gì trốn thoát (주변 경로에 있는 모든 것을 집어삼키고 아무것도 내보내지 않다).

Khi một vật chất tiếp cận Lỗ Đen (블랙홀 주변에 다가가다), trường hấp dẫn khổng lồ khiến nó tăng tốc (중력장이 그 물질을 아주 빠르게 가속시키다), tạo ra một lượng lớn ánh sáng (엄청난 양의 빛이 방출되다). Với những vật thể quá xa để có thể bị hút vào (빨려들어가기에 너무 멀리 있는 물체), lực hấp dẫn khổng lồ vẫn ảnh hưởng tới quỹ đạo của chúng (중력이 궤도에 영향을 주다). Nếu ta nhìn thấy vài ngôi sao quay quanh một điểm trống thấy rõ (여러 개의 별이 하나의 빈 공간을 중심으로 회전하다), Lỗ Đen có thể chính là thứ đang dẫn dắt chúng. Tương tự, một luồng ánh sáng khi tới đủ gần Chân Trời Sự Kiện sẽ bị chệch hướng (빛은 휘게 되다) bởi một hiện tượng được gọi là Thấu Kính Hấp Dẫn (중력 렌즈) .

Hầu hết các Lỗ Đen mà ta tìm thấy có thể được chia làm hai loại chính. Những Lỗ Đen nhỏ hơn, được gọi là Lỗ Đen Ngôi Sao (항성질량 블랙홀), có khối lượng gấp 100 lần Mặt Trời của chúng ta (태양의 100배가 넘는 질량을 가지다). Chúng được tạo thành khi một ngôi sao lớn tiêu thụ hết nhiên liệu hạt nhân (초대형 항성이 모두 연소되다) và lõi của nó sụp đổ (행심이 붕괴되다). Chúng ta đã thấy vài vật thể như vậy cách xa 3000 năm ánh sáng (3천 광년 거리에서 관측되다), và có thể có đến 100 triệu Lỗ Đen nhỏ chỉ trong Dải Ngân Hà. Tuy có khối lượng rất lớn, những Lỗ Đen Ngôi Sao chỉ có bán kính khoảng 300 km hoặc ít hơn (항성질량 블랙홀들의 반경은 300km이내이다), khiến khả năng chúng tấn công trực tiếp Trái đất vô cùng nhỏ (지구와 직접적으로 충돌할 확률을 아주 작다). Nhưng nếu Lỗ Đen Ngôi Sao đi qua Hải Vương Tinh thì nó sẽ làm quỹ đạo Trái đất thay đổi đáng kể (해왕성 주변을 지난다고 한다면 지구의 궤도는 꽤 많이 변경되다), dẫn đến một kết quả khốc liệt (끔찍한 결과를 초래하다)

Lỗ Đen Siêu Khối Lượng (초대질량 블랙홀) nặng gấp hàng triệu, thậm chí, hàng tỷ lần Mặt Trời (태양의 수십, 수백억 배 이상의 질량을 가지고 있다) và có các Chân Trời Sự Kiện có thể trải rộng hàng tỷ ki-lô-mét (수십억 킬로 미터인 사건의 지평선을 가지고 있다). Những gã khổng lồ này đã phát triển tới kích cỡ rất lớn bằng cách nuốt vật chất và hợp nhất với các Lỗ Đen khác (물체들을 집어삼키고 다른 블랙홀과 합쳐지다). Khác với Lỗ Đen Ngôi sao, Lỗ Đen Siêu Khối Lượng không lang thang ngoài vũ trụ, mà thay vào đó, nằm tại trung tâm các thiên hà (우주 공간을 떠도는 대신 은하계들의 중심에 놓여 있다), có cả thiên hà của chúng ta. Hệ Mặt Trời của ta đang ở quỹ đạo ổn định quanh một Lỗ Đen Siêu Khối Lượng nằm ở trung tâm Dải Ngân Hà (태양계는 은하 중심에 있는 초대질량 블랙홀 주위의 안정적인 궤도를 돌고 있다) với khoảng cách an toàn là 25.000 năm ánh sáng (2만 5천 광년이라는 안전한 거리를 두다). Nhưng điều đó có thể thay đổi. Nếu Thiên Hà của ta va chạm với Thiên Hà khác, Trái Đất có thể bị quăng về phía trung tâm Thiên Hà (지구는 은하계의 중심부로 던져지다), đủ gần Lỗ Đen Siêu Khối Lượng để có thể bị nó nuốt chửng. Thực tế, một vụ va chạm với Thiên Hà Tiên Nữ được dự đoán sẽ xảy ra trong bốn tỷ năm nữa (안드로메다 은하와의 충돌이 지금으로부터 40억 년 후에 일어날 것이라는 예측이 있다), đó có thể không phải là tin tốt với hành tinh của chúng ta.

Nhưng trước khi phán xét chúng một cách quá khắc nghiệt, những Lỗ Đen không đơn giản chỉ là tác nhân của sự hủy diệt. Chúng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành các Thiên Hà, những mảng khối tạo nên vũ trụ của chúng ta. Không những không phải là vai xấu trên sân khấu vũ trụ, Lỗ Đen còn đóng góp nền tảng khiến vũ trụ trở thành một nơi tươi sáng và kì thú.

Video, TED Ed – Could the Earth be swallowed by a black hole?

Nguồn bài viết: Tiếng Hàn Vân Anh

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here